گفتوگو با بردیا شاهسواری درباره نمایشگاه آثارش در خانه هنرمندان ایران
آثاری که در جنگ متولد شد / «آفتابگردان» از شورِ زیستن میگوید
نمایشگاه انفرادی بردیا شاهسواری، بیش از آنکه صرفا مجموعهای از آثار نقاشیخط باشد، روایتی شخصی از زیستن میان رنگ، کلمه و تجربه است؛ آثاری که بخشی از آنها در روزهای پراضطراب جنگ و در دل بیخوابیها، رفتوآمدهای فشرده و مواجهه مستقیم با التهاب روزگار شکل گرفتهاند. شاهسواری که در کنار فعالیت هنری، آتشنشان هم هست، در این مجموعه تلاش کرده با تکیه بر رنگهای گرم، واژههای امیدبخش و نگاهی شخصی به نسبت خط و نقاشی، جهانی خلق کند که هم ریشه در احساسات درونی او دارد و هم میتواند مخاطب امروز را با خود همراه کند. بردیا شاهسواری در گفتوگوی پیشرو، او از تفاوت نقاشیخط و خطنقاشی، جایگاه رنگ در آثارش و تجربه خلق این مجموعه گفت.
کمی درباره تفاوت «نقاشیخط» و «خطنقاشی» توضیح میدهید؟
خوشنویسهایی که محور اصلی کارشان خط است، معمولا این آثار را «خطنقاشی» مینامند؛ یعنی عنصر اصلی، خط است و رنگ به آن اضافه میشود. اما کسانی که پایه و محور کارشان نقاشی است، بیشتر از عنوان «نقاشیخط» استفاده میکنند. این گروه معمولا بیشتر کارشان نقاشی است و دورههای مقدماتی خوشنویسی یا کالیگرافی را هم میگذرانند و آن را به پایه اصلی کارشان که نقاشی است اضافه میکنند. میشود از این جهت بین این دو تفاوت گذاشت، اما در مجموع از نظر من همه اینها در یک مسیر قرار میگیرند.
خودتان کارتان را در کدام دسته قرار میدهید؟
من فعالیت خودم را در حوزه خطنقاشی میدانم. پیشتر هم در مصاحبهای دیگر گفته بودم که این آثار در ادامه مسیر اساتید بزرگ خطنقاشی مثل جناب پیلارام، جناب زندهرودی و استادانی چون آقای احصایی قرار میگیرند.
ویژگی کار شما در این حوزه چیست؟
من سعی کردهام در آثارم بیشتر و ویژهتر از رنگ استفاده کنم. اگر دقت کنید، در آثار بسیاری از هنرمندان این حوزه رنگ وجود دارد، اما معمولا محدود است؛ مثلا به دو یا سه رنگ. اما من تلاش کردهام تا جایی که ممکن است رنگ را گستردهتر وارد کار کنم. چون معتقدم مخاطب امروز این فضا را خیلی دوست دارد و ما باید فرهنگی ایجاد کنیم که این آثار فقط برای هنرمندان نباشد، بلکه همه مردم بتوانند با آن ارتباط بگیرند و از آن استفاده کنند. بهخصوص با توجه به نسل جدید و هنرجوهایی که من دارم، میبینم که استقبال بسیار زیادی از این کارها میشود. به همین دلیل سعی کردم تا حد امکان رنگ را بیشتر وارد آثارم کنم.
در این نمایشگاه چند اثر ارائه شده و این آثار در چه دورهای خلق شدهاند؟
در این نمایشگاه ۳۸ اثر داریم. بیشتر این آثار از ابتدای جنگ و در همان فضای بمباران و استرس روزهای جنگ شکل گرفتهاند؛ همین جنگ اخیر که حدود ۴۰ روز طول کشید.
این آثار مستقیما تحت تاثیر آن روزها خلق شدهاند؟
بله، کاملا. من در آن روزها ساعتهای زیادی بیدار بودم؛ بیشتر وقتها تا ۳ یا ۴ صبح در آتلیه کار میکردم، یکی دو ساعت میخوابیدم، صبح میرفتم آتشنشانی، بعد اداره و دوباره روز بعد برمیگشتم. در واقع آنچه در ذهنم بود، بهطور مداوم در همان ۴۰، ۵۰ روز تبدیل به اثر شد و حدود ۲۰ اثر از این مجموعه در همان دوره خلق شدند.
شما آتشنشان هم هستید؟
بله.
یکی از نکاتی که در آثار شما خیلی به چشم میآید، استفاده پررنگ از رنگهای قرمز، زرد و نارنجی است. چقدر شرایط روحی آن مقطع روی انتخاب این رنگها تاثیر داشته است؟
اگر بخواهم دقیق بگویم، نه فقط آن شرایط، بلکه بهطور کلی در همه کارهایم از این سه رنگ و بهطور کلی از رنگهای گرم استفاده میکنم، چون شخصا خیلی آنها را دوست دارم. اصلا بسیاری از کارهایم بر این مبنا شکل میگیرند که بتوانم این رنگها را در آنها به کار ببرم. اگر نتوانم این رنگها را در کاری استفاده کنم، ممکن است آن اثر را کنار بگذارم و اصلا انجامش ندهم. حتی خیلی از کارهایم را به همین دلیل حذف کردم و به این نمایشگاه نیاوردم.
درواقع برای شما اولویت اصلی، رنگ است؟
بله، اولویت اول برای من رنگ است. من باید بتوانم رنگ را در فرم جا بدهم. اگر فرمی این رنگ را نپذیرد، آن فرم حذف میشود، نه اینکه رنگ را تغییر بدهم. البته در مرحله بعد، خوانایی هم برایم مهم است.
منظورتان از خوانایی چیست؟
آن چیزی که نوشته شده، باید بتواند حس خود را از طریق رنگ هم منتقل کند. اگر مثلا شعری بار دلسردکننده یا غمگین داشته باشد، طبیعتا باید رنگ سردی داشته باشد تا آن حس درست منتقل شود. بنابراین انتخاب رنگ فقط سلیقه شخصی نیست، بلکه به مفهوم و حالوهوای متن هم بستگی دارد.
پس در انتخاب متن و عنوان آثار هم به این ارتباط توجه دارید؟
بله، اگر دقت کنید، همه این تابلوها اسم دارند؛ مثل «جان»، «جانان»، «خدا» و عنوانهایی از این دست. همه اینها به نوعی به امید، زندگی، دل و شور زیستن مربوط میشوند. اسم آثار هم در کاتالوگ آمده است. چون این آثار از سرچشمه زندگی میآیند، من هم از همان رنگهای زنده و زندگیبخش در آنها استفاده میکنم. فقط میخواهم بگویم این اولین تجربه نمایشگاه انفرادی من است و امیدوارم تجربه خوبی باشد و بتوانم در ادامه با ایدههای تازهتری کار کنم.
گفتنی است نمایشگاه «آفتابگردان» در گالــری تابستان خانه هنرمندان ایران برپا شده است. این نمایشگاه انفرادی، گزیده آثار خطـنقاشی بردیا شاهسواری را شامل میشود. بردیا شاهسواری در این رویداد آثار خود را با یک موضوع مشترک و با محوریت حروف ایرانی و رنگهای مختلف ارائه میدهد. این هنرمند خوشنویس، پیش از این در نمایشگاههای گروهی مختلف خوشنویسی، کالیگرافی، نقاشیخط، آبسترهخط حضور داشته و «آفتابگردان» نخستین نمایشگاه انفرادی آثار او به شمار میرود. علاقهمندان برای دیدن آثار میتوانند تا ۲ مرداد ۱۴۰۵ همه روزه (به جز شنبهها که خانه هنرمندان ایران تعطیل است) از ساعت ۱۴ تا ۲۱ به گالری تابستان خانه هنرمندان ایران مراجعه کنند.
مهسا بهادری ـ اتاق خبر خانه هنرمندان ایران
دیدگاه خود را بنویسید